***** با پر کردن فرم "نیازسنجی" در منوی اصلی، ما را در ارائه خدمات بهتر، یاری رسانید *****

نکته 34: ویژگی های روش تحقیق کمی چیست- شماره 4:

در سه نکته قبلی گفتیم که روش های کمی به دنبال تحقیق یک فرضیه در یک جامعه آماری هستند. این کار را با بررسی یک مدل که مبتنی بر مفاهیم و ارتباط بین آنهاست در یک نمونه آماری انجام می دهد. اجزای مدل (یعنی مفاهیم) را باید با سنجه های مناسبی که باید مرتبط، کامل و شفاف باشند بسنجیم. ویژگی مهم دیگری که روش تحقیق کمی دارد توجه به روایی (Validity) یافته های تحقیق است. روایی یعنی اینکه نتیجه تحقیق ما چقدر با واقعیت انطباق دارد. مثلا اگر در تحقیق خود به این نتیجه رسیدیم که افزایش سطح زبان انگلیسی می تواند منجر به افزایش تمایل افراد به مهاجرت به خارج از کشور شود، حالا سوال این است که چقدر این یافته، واقعا درست است. مثلا شاید به این دلیل این نتیجه به دست آمده است در تحقیق که یک اشتباهی در اندازه گیری مفاهیم کرده ایم. روایی انواع مختلفی دارد. حداقل چهار نوع روایی داریم که عبارتند از روایی آماری (Statistical Conclusion Validity) یعنی نتایج تحقیق از نظر آماری قابل اتکا هستند، روایی سازه (Construct Validity)، یعنی سنجه ها واقعا همان مفاهیم را به درستی می سنجند)، روایی درونی (Internal Validity) یعنی نتیجه گیری در خصوص مدل مورد بررسی اقناع کننده است و روایی بیرونی (External Validity) یعنی اینکه یافته های تحقیق که در یک نمونه آماری به دست آمده اند، به کل جامعه آماری قابل تعمیم هستند. برای آشنایی با انواع روایی و ملاحظات آنها می توانیم به منابع تکمیلی فصل اول بسته آموزشی مقاله نویسی مراجعه کنید.

نکته 33: ویژگی های روش تحقیق کمی چیست- شماره 3:

گفتیم که روش تحقیق کمی مبتنی بر تعریف دقیق واحد تحلیل و مفاهیم و مدل مشخصی است که قرار است در یک نمونه از یک جامعه آماری بررسی شود. ویژگی سومی که در روش تحقیق مهم است، استفاده از سنجه های (Measures) مناسب برای مفاهیم مورد بررسی است. یعنی اینکه هر کدام از مفاهیم مورد بررسی بایستی با روش مناسبی سنجیده شوند. مثلا مفهوم سطح زبان انگلیسی را ممکن است که با سنجه "تعداد ساعت های آموزش زبان انگلیسی در دوره دبیرستان" بسنجیم. نخست اینکه سنجه مورد استفاده برای یک مفهوم باید مرتبط باشد (Relevance). یعنی سنجه، همان مفهوم مورد نظر را بسنجد و نه چیز دیگری را. مثلا سنجه انتخاب شده برای سطح زبان انگلیسی زیاد مرتبط نیس، زیرا ممکن است یک نفر تعداد ساعت های زیادی را آموزش ببیند، اما سطح واقعی زبانش خیلی خوب نباشد. دومین مساله این است که سنجه باید جامع باشد (Comprehensiveness). یعنی اینکه تمامی ابعاد مفهوم مورد بررسی را بسنجد. مثلا اگر سنجه "کیفیت صحبت کردن به زبان انگلیسی" را برای سنجش سطح زبان انگلیسی استفاده کنیم، سنجه ناقصی است زیرا جنبه های دیگر سطح زبان انگلیسی (مانند نگارش و درک مطلب و گوش دادن) را پوشش نمی دهد. ویژگی سوم یک سنجه مناسب شفاف بودن (Clarity) آن است. یعنی اینکه ابهام نداشته باشد و به صورتی کاملا دقیق و عینی (Objective) قابل اندازه گیری باشد. این ها سه ویژگی اصلی یک سنجه مناسب هستند.

نکته 32: ویژگی های روش تحقیق کمی چیست- شماره 2:

در نکته قبلی، گفتیم که در تحقیق کمی باید واحد تحلیل را خیلی دقیق مشخص کنیم و بر اساس آن جامعه و نمونه آماری را تعریف کنیم. ویژگی دوم روش تحقیق کمی، استفاده از مفاهیم (Concepts) برای ساختن یک مدل است. در مثالی که در نکته قبلی مطرح شد، دو مفهوم اصلی وجود دارد: 1) مفهوم سطح آموزش زبان انگلیسی و 2) مفهوم میزان مهاجرت. مفاهیم در روش تحقیق کمی معمولا با یک رابطه خاصی به هم مرتبط می شوند. مثلا در مثال مطرح شده، هدف ما بررسی تاثیر سطح آموزش زبان انگلیسی بر میزان مهاجرت است. یعنی یک رابطه علی از سمت سطح زبان انگلیسی به سمت میزان مهاجرت مد نظر است. این را اصطلاحا مدل تحقیق می نامند. مثلا ممکن است یک تحقیق دیگر با همین مفاهیم، مدل دیگری را مورد بررسی قرار دهد. یعنی اینکه برعکس تاثیر میزان تمایل افراد به مهاجرت را بر سطح زبان انگلیسی آنها بخواهد تحقیق کند. فرضیه تحقیق اگر دقیق تعریف شود، باید مشخص کند که چه مدلی در تحقیق قرار است مورد بررسی قرار گیرد.

نکته 31: ویژگی های روش تحقیق کمی چیست- شماره 1:

در نکات قبلی به ویژگی های روش تحقیق کیفی اشاره کردیم. در این نکته و نکات بعدی به روش های تحقیق کمی می پردازیم. روش های تحقیق کمی به دنبال تحقیق یک فرضیه علمی در یک نمونه آماری هستند. به عنوان مثال، می خواهیم بدانیم که آیا افزایش تعداد ساعت های آموزش زبان انگلیسی در دوره دبیرستان در ایران، باعث افزایش تمایل افراد به مهاجرت به خارج از کشور می شود یا نه. اولین ویژگی روش های تحقیق کمی، مساله واحد تحلیل مشخص است. واحد تحلیل یا همان Unit of Analysis، پدیده ای است که ما به دنبال شناخت رفتار آن یا ویژگی های آن هستیم. در مثال بالا، واحد تحلیل مشخص ما، دانش آموزان و دانشجویان هستند. یعنی هر دانش آموز، یک مصداق از واحد تحلیل ماست. جامعه آماری، جامعه متشکل از تمامی واحدهای تحلیل است که فرضیه تحقیق در مورد آنها تعریف شده است. در مثال بالا، تمامی دانش آموزان آموزان ایرانی است. اما به این خاطر که معمولا ما دسترسی به تمامی افراد یک جامعه آماری نداریم یا مطالعه همه آنها دشوار است، یک نمونه آماری از بین آنها انتخاب می کنیم که تا حد امکان نمایانگر رفتار کل جامعه باشند (اصطلاحات گفته می شود که یک Representative Sample انتخاب می شود). اگر این نمونه با معیارها و روش های مناسبی انتخاب شود (مثلا Random sampling) و از تعداد کافی برخوردار باشد (Proper Sample Size)، از نظر آماری اگر فرضیه تحقیق را روی این نمونه بررسی کنیم، با احتمال خیلی خوبی می توانیم نتیجه را به کل جامعه آماری تعمیم بدهیم. در نکات بعدی در مورد سایر ویژگی های روش تحقیق کمی صحبت می کنیم.

نکته 30: ویژگی های روش تحقیق کیفی چیست- جمع بندی:

در چهار نکته گذشته به ویژگی های روش های تحقیق کیفی اشاره کردیم. گفتیم که در این تحقیق ها داده های غنی در مورد یک پدیده خاص جمع آوری می کنیم، به شرایط زمینه ای توجه خاص داریم، به تفاوت ها و ویژگی های خاص پدیده مورد نظر خودمان توجه می کنیم و در علاوه بر ابعاد عینی، به جنبه های ذهنی پدیده هم توجه می کنیم. باید دقت کنیم که بسته به رویکرد تحقیقی که داریم و سوال تحقیق، طیف گسترده ای از روش های تحقیق کیفی مطرح هستند. بیش از 20 مورد روش تحقیق کیفی رایج در علوم انسانی وجود دارد و به صورت مستمر روش های تحقیق کیفی جدیدی اضافه می شوند. هر کدام از این روش ها ممکن است ویژگی های دیگری را، علاوه بر این چهار ویژگی اقتضا کنند. مثلا بعضی از روش های تحقیق کیفی (مانند Process modeling) مستلزم جمع آوری داده های تاریخی (Longitudinal study) هستند. برای آشنایی با انواع روش های تحقیق کمی می توانید به کتاب زیر مراجعه کنید.

Patton, M. Q. 2002. Qualitative research & evaluation methods. California: sage publication.

نکته 29: ویژگی های روش تحقیق کیفی چیست- شماره 4؟

علاوه بر جمع آوری داده های غنی، توجه به شرایط زمینه ای و توجه به تفاوت ها و تنوع ها، در تحقیق های کیفی معمولا به هر دو دسته ابعاد ذهنی (Subjective) و عینی (Objective) پدیده مورد بررسی توجه می کنیم. مثلا برای بررسی کاربرد فیس بوک در ایران، یک بعد ذهنی این است که مردم مختلف چه احساسی در زمان اضافه کردن یک دوست قدیمی (Adding a friend) پیدا می کنند. این یک بعد ذهنی است زیرا بسته به افراد مختلف تغییر می کند. اما یک بعد عینی کاربرد فیس بوک این است که وقتی که یک نفر در فیس بوک اکانت درست می کند، چه تعهداتی را به صورت قانونی قبول می کند. مخصوصا وقتی که در حوزه علوم انسانی و اجتماعی تحقیق می کنیم، توجه به جنبه های ذهنی یک پدیده بسیار مهم هستند. این به این خاطر است که جنبه های ذهنی هستند که بخش قابل توجهی از ادراکات و رفتارهای فردی و اجتماعی ما را تحت تاثیر قرار می دهند.

نکته 28: ویژگی های روش تحقیق کیفی چیست- شماره 3؟

در دو نکته قبلی به دو ویژگی مهم در روش تحقیق کیفی اشاره کردیم: جمع آوری داده های غنی (Rich data) و توجه به شرایط زمینه ای (Contextual understanding). ویژگی سوم اغلب روش های تحقیق کیفی توجه به تفاوت ها و تنوع ها (Attention to diversities and peculiarities) است. در شناخت یک پدیده مانند عملکرد تحصیلی یک دانش آموز، می توانیم به شباهتهای این دانش آموز با سایر دانش آموزان توجه کنیم. مثلا چه رفتارهایی از این دانش آموز شبیه به دانش آموزان هم سن و سالش است. یک بار هم می توان به تفاوت های  این دانش آموز با سایر دانش آموزان توجه کرد. مثلا اینکه چه رفتارهای عجیب و غریبی از او در کلاس درس سر می زند. در روش های تحقیق کیفی توجه ما بیشتر به تفاوت ها و ویژگی های خاص پدیده مورد بررسی است. این به این خاطر است که هدف ما این نیست که یک الگوی قابل تعمیم از رفتار بچه ها استخراج کنیم. بلکه قرار است که پدیده مورد بررسی خودمان را دقیق تر بشناسیم.

نکته 27: ویژگی های روش تحقیق کیفی چیست- شماره 2؟

علاوه بر جمع آوری داده های غنی (Rich data) در مورد پدیده خاص مورد بررسی، روش تحقیق کیفی معمولا اقتضا می کند که درکی مبتنی بر شرایط زمینه ای (Contextual understanding) از پدیده مورد بررسی ارایه کنیم. توجه به شرایط زمینه ای باعث می شود که درک ما از پدیده مورد بررسی عمیق تر شود. به عنوان مثال اگر شما در خارج از کشور روی یک تابلو عبارت "Once"  را ببینید، اگر فرض کنید که محیط شما انگلیسی زبان است، آن را به معنی "یک بار" خواهید گرفت، اما اگر فرض کنید که محیط شما اسپانیایی زبان است، آن را به معنی عدد "یازده" می گیرید. پس شرایط زمینه ای هستند که تا حد زیادی تفسیر و درک ما از پدیده مورد بررسی را رقم می زنند. به عنوان مثال، اگر می خواهیم تحولات استفاده از فیس بوک در ایران را بررسی کنیم، باید دقت کنیم که علاوه بر توصیف دقیق استفاده از فیس بوک، به شرایط زمانی، مکانی، سیاسی، فرهنگی، تاریخی و قانونی مساله هم توجه کنیم. مثلا توجه کنیم که کاربرد فیس بوک در شرایطی بوده که از نظر قانونی این ابزار در ابتدا در موردش قانونی نبوده اما در عمل منع اجرایی برای استفاده از آن وجود داشته است.

  1. خرید بسته آموزش مقاله نویسی با یک تماس
  2. خرید کتاب آموزش مقاله نویسی با یک تماس

 جهت تهیه بسته آموزش مقاله نویسی با قیمت 69000 تومان می توانید از طریق یکی از گزینه های زیر اقدام نمایید:

  • با شماره  30-66498929 تماس حاصل نموده و بسته را سفارش دهید.
  • با مراجعه به آدرس تهران، میدان انقلاب، بین خ فروردین و اردیبهشت، ساختمان 1474، ط اول، انتشارات کتابخانه فرهنگ، به صورت حضوری بسته را خریداری نمایید.

 جهت تهیه کتاب 25 اصل اساسی مقاله نویسی با قیمت 8000 تومان می توانید از طریق یکی از روش های زیر اقدام نمایید:

  • با شماره 30-66498929 تماس گرفته و پس از سفارش کتاب خود را از طریق پست دریافت نمایید.
  • با مراجعه به آدرس تهران، میدان انقلاب، بین خ فروردین و اردیبهشت، ساختمان 1474، ط اول، انتشارات کتابخانه فرهنگ، به صورت حضوری کتاب را خریداری نمایید.